Коррупцияга қарши кураш жамият тараққиётининг муҳим омили

Коррупция ҳар қандай давлат ва жамият тараққиётига жиддий тўсиқ бўлувчи хавфли иллат ҳисобланади. У қонунийликка путур етказади, фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини сусайтиради, ижтимоий адолат принципларини бузади ҳамда иқтисодий ривожланишга салбий таъсир кўрсатади. Шу боис коррупцияга қарши кураш бугунги кунда давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади.

Коррупцияга қарши самарали кураш олиб боришда қонунийликни таъминлаш ва давлат бошқарувида шаффофликни ошириш муҳим аҳамиятга эга. Давлат органлари фаолиятининг очиқлиги, қарорлар қабул қилиш жараёнининг жамоатчилик учун тушунарли бўлиши коррупция хавфини камайтиради.

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 2025 йил 5 март куни Коррупцияга қарши курашиш миллий кенгаши йиғилишида иштирок этди ва юртимизда коррупциядан холи муҳит яратиш бўйича қилинган ишларга тўхатилиб, келгуси вазифалар белгиланди.

Мазкур йиғилишда белгиланган устувор вазифалар ижросини таъминлаш, шунингдек, коррупцияга қарши курашиш бўйича янги тизимни жорий этиб, ушбу масалага жамоатчилик, парламент ва фуқаролик жамияти институтларини кенг сафарбар этиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 апрелдаги “Коррупцияга қарши курашиш тизимини янада такомиллаштириш бўйича белгиланган устувор вазифалар ижросини самарали ташкил этишга доир чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-71-сонли Фармони қабул қилинди.

Ушбу Фармон орқали Коррупцияга қарши курашиш бўйича миллий кенгашнинг 2025 йил 5 мартда ўтказилган кенгайтирилган йиғилишида белгиланган топшириқлар ижросини таъминлаш бўйича ишлаб чиқиладиган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар рўйхати ва амалий чора-тадбирлар дастури тасдиқланди.

Коррупцияга қарши курашиш жараёнида жамият ва ҳар бир фуқаронинг фаол иштироки зарур. Ҳар бир инсон қонунларга риоя қилиши, пора бериш ва олишга муросасиз муносабатда бўлиши, коррупциявий ҳолатларга дуч келганда тегишли идораларга мурожаат қилиши лозим.

Коррупцияга қарши курашда ҳуқуқий чоралар билан бир қаторда маънавий тарбия ҳам муҳим аҳамиятга эга. Ёш авлодни ҳалоллик, адолат, қонунга ҳурмат руҳида тарбиялаш орқали жамиятда коррупцияга қарши “маънавий иммунитет”ни шакллантириш мумкин. Оила, таълим муассасалари ва жамоатчилик бу борада ўзаро ҳамкорликда иш олиб бориши зарур.

Хулоса қилиб айтганда, коррупцияга қарши кураш узлуксиз ва барчани қамраб олувчи жараёндир. Қонунийлик, шаффофлик, жамоатчилик назорати ва юксак ҳуқуқий маданият орқали коррупциянинг олдини олиш мумкин. Ҳалоллик ва адолатни ҳаёт қоидасига айлантирган жамиятгина барқарор тараққиётга эриша олади.

Адолат Муқумова, Қарши туманлараро иқтисодий судининг судьяси

Хотин-қизлар орасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш жамият барқарорлигининг муҳим омили

Жамиятда қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни таъминлаш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, фуқароларнинг ҳуқуқий онги ва ҳуқуқий маданиятини юксалтириш билан чамбарчас боғлиқ. Бу борада хотин-қизлар орасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, уларнинг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш ҳамда ҳуқуқий тарбияни кучайтириш долзарб вазифалардан бири ҳисобланади.

Бугунги кунда давлатимиз томонидан хотин-қизларнинг жамиятдаги ўрнини мустаҳкамлаш, уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, ижтимоий фаоллигини оширишга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Бу ислоҳотлар хотин-қизлар ўртасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда мустаҳкам ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилмоқда.

Хотин-қизлар орасида содир этилаётган ҳуқуқбузарликларнинг асосий сабаблари орасида ҳуқуқий билимнинг етарли эмаслиги, ижтимоий-иқтисодий қийинчиликлар, оилавий муаммолар, ишсизлик ҳамда айрим ҳолларда психологик босимлар муҳим ўрин тутади. Шу боис, профилактика ишларини олиб боришда фақат ҳуқуқий чоралар билан чекланиб қолмасдан, комплекс ёндашувларни қўллаш зарур.

Ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишда ҳуқуқий тарбия ва ҳуқуқий саводхонликни юксалтириш ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Хотин-қизлар ўртасида ҳуқуқий билимларни ошириш мақсадида давра суҳбатлари, очиқ мулоқотлар, ҳуқуқий семинар ва тренинглар ташкил этиш, оммавий ахборот воситалари ҳамда ижтимоий тармоқлар орқали тушунтириш ишларини олиб бориш самарали натижа бермоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 1 мартдаги “Оила ва хотин-қизлар билан ишлаш, маҳалла ва нуронийларни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонига мувофиқ, оила ва хотин-қизлар билан ишлаш, маҳалла ва нуронийларни қўллаб-қувватлаш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари белгиланган. Ушбу қарор асосида хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, уларнинг мамлакат ижтимоий-сиёсий ҳаётидаги ўрни ва фаоллигини ошириш, гендер тенглик кафолатларини таъминлаш, илмий фаолиятга кенг жалб қилиш каби вазифалар белгиланган.

Шунингдек, профилактика инспекторлари, маҳалла фаоллари, хотин-қизлар қўмиталари, таълим муассасалари ҳамда нодавлат нотижорат ташкилотлари ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириш муҳим аҳамият касб этади. Айниқса, ижтимоий ҳимояга муҳтож, муаммоли оилалардаги хотин-қизлар билан индивидуал тартибда иш олиб бориш, уларга психологик, ҳуқуқий ва ижтимоий ёрдам кўрсатиш жиноятчиликнинг барвақт олдини олишга хизмат қилади.

Қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни таъминлашда хотин-қизларнинг фаол иштирокини таъминлаш ҳам муҳим масаладир. Ҳуқуқий онги юксак, ўз ҳақ-ҳуқуқларини яхши биладиган аёл жамиятда қонун устуворлигини таъминлашга, ёш авлодни қонунийлик руҳида тарбиялашга муносиб ҳисса қўша олади. Зеро, она тарбияси келажак жамият пойдеворидир.

Хотин-қизлар орасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, қонунийлик ва ҳуқуқ-тартиботни таъминлаш, ҳуқуқий саводхонлик ҳамда ҳуқуқий тарбияни юксалтириш узвий боғлиқ жараёндир. Бу борада давлат органлари, жамоат ташкилотлари ва кенг жамоатчиликнинг ҳамжиҳатликдаги саъй-ҳаракатлари барқарор, адолатли ва ҳуқуқий жамиятни барпо этишнинг муҳим кафолатидир.

Файёза Қамбарова, Қашқадарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

Янги таҳрирдаги Конституция ва суд-ҳуқуқ тизимида кафолатларни кучайтиришга қаратилган Қонун

Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг қабул қилиниши мамлакатимиз ҳаётида муҳим сиёсий-ҳуқуқий воқеа бўлиб, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш, қонун устуворлигини мустаҳкамлаш ҳамда суд ҳокимиятининг ҳақиқий мустақиллигини таъминлаш йўлида янги босқични бошлаб берди. Конституцияда белгилаб берилган янги нормалар ва тамойилларни ҳаётга тўлиқ тадбиқ этиш мақсадида Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига судлар фаолияти ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари кафолатларини кучайтиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан 2025 йил 9 июнда имзоланган “Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига судлар фаолиятининг ҳамда фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг кафолатларини кучайтиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ОʻРҚ-1067-сонли Қонун ушбу ўзгаришларнинг мустаҳкам пойдевори бўлди.

Мазкур қонун янги таҳрирдаги Конституция руҳига таянган ҳолда суд ҳокимиятини мустаҳкамлаш билан бирга, ҳар бир фуқаронинг дахлсиз ҳуқуқларини рўёбга чиқариб, суд ҳимоясини кучайтирди.

Жиноят-процессуал кодексига киритилган энг муҳим ўзгаришлардан бири – айбдорликка оид ҳар қандай шубҳа юзага келса, уни бартараф этиш имконияти тугаган бўлса, у шубҳа гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчининг фойдасига ҳал қилиниши шарт. Қолаверса, Қонунни қўллашда пайдо бўлган шубҳалар ҳам шахс фойдасига ечилади.

Дастлабки тергов босқичидан то судгача бўлган ҳар қадамда фуқаронинг позицияси кучайтирилди. Айбсизликни исботлаш мажбурияти бекор қилинди, шахс ўз айбсизлигини исботлаши шарт эмас. У исталган вақтда сукут сақлаш ҳуқуқидан фойдаланиши мумкин. Энг оғир ҳолатларда ҳам, агар шахснинг айбини тан олгани ягона далил бўлса, у айбдор деб топилиши мумкин эмас.
Қонун нафақат шахснинг ўзини, балки унинг яқинларини ҳам ҳимояга олади. Энди ҳеч ким ўзига ва яқин қариндошларига қарши кўрсатув беришга мажбур эмас. Шу билан бирга бирор шахснинг судланганлиги унинг қариндошлари ҳуқуқларини чеклаш учун асос бўлиши мумкин эмас.

Суд ҳокимияти қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимиятдан, сиёсий партиялардан бутунлай мустақил ҳолда иш юритади. Судьяларнинг одил судловни амалга оширишига ҳар қандай тарзда аралашишга йўл қўйилмайди ва бундай аралашиш қонунга мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади.

Кўриниб турибдики, киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар аввало, судларнинг мустақиллиги ва холислигини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Судьяларнинг фаолиятига ҳар қандай ноқонуний аралашувга йўл қўймаслик, уларнинг қарор қабул қилишда фақат қонунга ва ички ишончга таянишини таъминлаш бўйича ҳуқуқий механизмлар кучайтирилди. Бу эса суд қарорларининг адолатли, асосли ва шаффоф бўлишини кафолатлайди.

Шунингдек, Қонун фуқароларнинг судга мурожаат қилиш, ўз ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш имкониятларини кенгайтиришга қаратилган нормаларни ўз ичига олади. Суд муҳокамасида тарафларнинг тенглиги, тортишув тамойили, далилларни тақдим этиш ва баҳолашда очиқликни таъминлаш бўйича қоидалар янада аниқ ва равшан ифодаланди. Бу эса инсон ҳуқуқларини таъминлашда суднинг ҳал қилувчи ролини янада мустаҳкамлайди.

Хулоса қилганда, янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганидан кейин қабул қилинган мазкур Қонун суд-ҳуқуқ тизимини янада демократлаштириш, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш, қонунийлик ва адолат тамойилларини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Ушбу қонун судларнинг ҳақиқий мустақил фаолият юритиши ва фуқароларнинг судга бўлган ишончини оширишда муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади.

Усмон Латипов, Қарши туманлараро иқтисодий суди раиси ўринбосари

Бошқарув тизимини ислоҳ қилиш йўлида муҳим қадам

Сўнгги йилларда Ўзбекистон Республикасида давлат бошқаруви тизимини ислоҳ қилиш, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ваколат ва масъулиятини ошириш, аҳолининг давлат ҳокимияти органлари фаолиятидаги иштирокини кенгайтиришга қаратилган изчил ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Мазкур жараённинг мантиқий давоми сифатида маҳаллий давлат ҳокимияти органлари фаолиятини такомиллаштириш муносабати билан  2025 йил 30 декабрда Ўзбекистон Республикасининг “Маҳаллий давлат ҳокимияти органлари фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ–1109-сонли Қонуни қабул қилинди.

Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ваколатларини аниқ белгилашга қаратилган ушбу Қонуннинг қабул қилиниши маҳаллий даражада самарали, очиқ ва ҳисобдор бошқарувни йўлга қўйиб, ҳокимият тармоқлари ўртасидаги мувозанатни таъминлашга хизмат қилади.

Мазкур ҳужжат билан айрим Қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритилди ва маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари ҳамда маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларининг вазифаларини аниқлаштиришни назарда тутади.

Жумладан, “Шаҳар йўловчилар транспорти тўғрисида”ги Қонунга киритилган қўшимчаларга мувофиқ, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари шаҳар йўловчилар транспорти соҳасида бир қатор янги ваколатларга эга бўлди. Улар бекатлар, тўхтаб ўтиш ва диспетчерлик манзилларини ҳамда бошқа объектларни жойлаштириш, қуриш ва ободонлаштириш масалаларини ҳал қилади.

Шунингдек, маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари аҳолига транспорт хизмати кўрсатиш бўйича шаҳар йўловчилар транспортини бошқариш органлари билан шартномалар тузади, транспорт ҳаракатини ташкил этиш режаларини ишлаб чиқади ҳамда йўловчилар ташиш хизматлари сифати устидан назоратни амалга оширади.

Қонун билан маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларига автомобил транспортини ривожлантириш бўйича комплекс минтақавий дастурларни тасдиқлаш ва уларнинг ижросини назорат қилиш ваколати ҳам берилди.

Бундан ташқари маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органлари маҳаллий бюджетларнинг ёнғин хавфсизлиги, шу жумладан, ёнғиндан сақлаш хизмати таъминоти харажатларига оид қисмини тасдиқлаши белгиланди.

Мазкур Қонун Ўзбекистон Республикаси Конституциясида белгиланган, ҳокимлар ва халқ депутатлари Кенгашлари ваколатлари тақсимланишига асосланган давлат ҳокимиятини ташкил этишнинг янги моделини тўлиқ амалга оширишга, маҳаллий давлат ҳокимияти вакиллик органларининг давлат ва жамият бошқарувидаги ролини оширишга, маҳаллий давлат ҳокимиятини янгича шароитларда йўлга қўйишга хизмат қилади.

Шунингдек, маҳаллий бошқарувда “халқ манфаатига хизмат қилиш” тамойилини амалда рўёбга чиқариш, фуқароларнинг давлат ҳокимиятига бўлган ишончини мустаҳкамлаш, ҳудудларнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий ривожланишини таъминлашда муҳим ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади.

Бир сўз билан айтганда, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари фаолияти такомиллаштирилиши муносабати билан Қонун ҳужжатларига киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар давлат бошқаруви тизимини модернизация қилиш йўлидаги муҳим қадам ҳисобланади. Ушбу қонун маҳаллий ҳокимият органларининг самарадорлигини ошириш, уларнинг жавобгарлигини кучайтириш ҳамда фуқаролар манфаатларини ишончли ҳимоя қилишга қаратилган бўлиб, демократик ҳуқуқий давлат ва фуқаролик жамиятини барпо этишга хизмат қилади.

Лазиз Абдуллаев, Қашқадарё вилоят судининг фуқаролик ишлари бўича судьяси

Вояга етмаганлар ўртасида жиноятчиликнинг олдини олиш келажак авлод тақдири учун масъулият

Жамият тараққиёти соғлом ва маънавий етук авлодни тарбиялаш билан бевосита боғлиқ. Шу боис вояга етмаганлар ўртасида жиноятчилик ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, уларни қонунийлик, ахлоқ ва масъулият руҳида тарбиялаш давлат ва жамият олдида турган энг муҳим вазифалардан бири ҳисобланади.

Бугунги кунда глобаллашув, ахборот оқимининг кескин ортиши, интернет ва ижтимоий тармоқларнинг таъсири остида ўсиб келаётган ёшлар турли ғоявий, маънавий ва ҳуқуқий таҳдидларга дуч келмоқда. Айрим ҳолларда эса етарли назорат ва тўғри тарбиянинг йўқлиги вояга етмаганларнинг жиноят йўлига кириб қолишига сабаб бўлмоқда.

Вояга етмаганлар ўртасида содир этилаётган жиноят ва ҳуқуқбузарликларнинг асосий сабаблари қаторига оилавий муҳитдаги муаммолар, ота-она назоратининг сусайиши, таълим-тарбиядаги бўшлиқлар, фарзандларнинг бўш вақтларини мазмунли ташкил этмаслик, ҳуқуқий саводхонликнинг пастлиги ҳамда салбий муҳит таъсирини қўшиш мумкин. Шунинг учун ҳам профилактика ишларини тизимли ва комплекс тарзда олиб бориш муҳим аҳамият касб этади.

2025 йил 6 февралда Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан айни мақсадларга хизмат қилувчи Қонун имзоланди.

“Вояга етмаганлар ўртасида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизими такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиришлар киритиш ҳақида”ги ЎРҚ-1024-сонли Қонуни вояга етмаганлар ўртасида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизими янада такомиллаштирилишида муҳим ҳужжат бўлди.

Қонун билан Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига ўзгартиришлар киритилиб, Миллий гвардиянинг Болалар билан ишлаш бошқармаси ҳамда унинг ҳудудий бўлинмалари ҳарбий хизматчилари ва ходимларининг маъмурий ҳуқуқбузарликлар тўғрисидаги ишларни кўриб чиқишга ҳамда маъмурий жазо чораларини қўллашга доир ваколатлари белгиланишини назарда тутувчи ўзгартиришлар киритилиши белгилаб берилди.

Жиноятчиликнинг олдини олишда оиланинг ўрни беқиёс. Оила боланинг илк тарбия мактаби бўлиб, унда қонунга ҳурмат, меҳнатсеварлик, инсонийлик ва масъулият каби фазилатлар шаклланади. Ота-оналар фарзандларининг хулқи, қизиқишлари ва бўш вақтига бефарқ бўлмасдан, улар билан доимий мулоқотда бўлиши лозим.

Шунингдек, таълим муассасаларида ҳуқуқий тарбияга алоҳида эътибор қаратиш зарур. Таълим муассасаларида ҳуқуқий билимларни оширишга қаратилган дарслар, давра суҳбатлари, учрашувлар ва маънавий-маърифий тадбирлар ўқувчиларда қонунбузарликка нисбатан салбий муносабатни шакллантиришга хизмат қилади. Педагоглар, психологлар ва профилактика инспекторларининг ҳамкорликдаги фаолияти бу борада самарали натижалар бермоқда.

Маҳалла институтининг иштироки ҳам жиноятчиликнинг барвақт олдини олишда муҳим ўрин тутади. Маҳалла фаоллари, ёшлар етакчилари ва жамоатчилик вакиллари вояга етмаганлар билан индивидуал иш олиб бориши, уларнинг муаммоларини ўз вақтида аниқлаб, тегишли ташкилотлар билан ҳамкорликда ҳал этиши жиноятчиликка олиб келувчи омилларни камайтиради.

Вояга етмаганлар ўртасида жиноятчиликнинг олдини олишда спорт, маданият ва маънавий тарбия ҳам муҳим аҳамиятга эга. Ёшларни спорт тўгараклари, ижодий ва фойдали машғулотларга жалб этиш уларнинг бўш вақтини мазмунли ташкил этиб, салбий таъсирлардан асрайди.

Хулоса ўрнида айтганда, вояга етмаганлар ўртасида жиноятчиликнинг олдини олишда оила, мактаб, маҳалла ва бутун жамият ўзига белгиланган умумий вазифаси сифатида қарамоғи лозим. Зеро, фақатгина ҳамжиҳатлик, масъулият ва доимий тарбия орқали қонунга ҳурматли, маънавий баркамол ва Ватан равнақига ҳисса қўша оладиган авлодни тарбиялаш мумкин.

Шоҳрух Файзиев, жиноят ишлари бўйича Қарши шаҳар судининг судьяси

Адолатли қарорлар қабул қилиш орқали одамларнинг судга ишончини мустаҳкамлаймиз

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 26 декабрда Олий Мажлисга ва Ўзбекистон халқига Мурожаатида мамлакатимизни изчил ривожлантириш, халқимиз фаровонлигини ошириш ва қонун устуворлигини таъминлашга қаратилган аниқ устувор йўналишларни белгилаб берди. Мурожаатда илгари сурилган ислоҳотлар жамият ҳаётининг барча соҳаларида очиқлик, масъулият ва натижадорликни кучайтиришга хизмат қилади.

Президентимиз суд-ҳуқуқ тизими фаолиятини инсон манфаатларига хизмат қилдириш, фуқароларнинг адолатга бўлган ишончини мустаҳкамлаш устувор вазифа эканини яна бир бор таъкидлади.

Мурожаатда суд жараёнларининг очиқ-ошкоралигини таъминлаш,аҳолининг судларга мурожаат қилишини енгиллаштириш, судьяларнинг мустақиллиги ва масъулиятини кучайтиришга қаратилган чора-тадбирлар белгилаб берилди. Бу эса оддий фуқаро ўз муаммоси билан судга борганда адолатли қарор чиқишига ишонч билан қараши учун мустаҳкам замин яратади.

Президентимиз ташаббуси билан суд тизимида “Халқ вакиллари ҳайъати” институти босқичма-босқич жорий этилади. Бунда ўта оғир ва жамиятда шов-шувга сабаб бўлаётган жиноятлар жамоатчилик вакиллари иштирокида кўриб чиқилиши  суд ҳукмининг янада адолатли бўлишига хизмат қилади. Барча давлатларда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам тобора авж олаётган наркожиноятларга қарши курашиш умуммиллий ҳаракатга айлантирилиб, жамиятда бу иллатга муросасиз муҳит яратилади. Аёллар ва болаларга нисбатан зўравонликни олдини олишда кенг жамоатчиликни сафарбар қилган ҳолда самарали ишлайдиган тизим яратиш белгиланди. Давлатимиз раҳбари саъй-ҳаракатлари билан бу йил коррупцияга қарши “фавқулодда ҳолат” эълон қилинади.

Юртимизда тергов судьялари иш бошлагани ҳалқаро тан олинган Хабеас корпус” институтини қўллашнинг навбатдаги муҳим босқичи бўлди. 2026 йилдан бошлаб тергов судьяларига санкция ва мажбурлов чораларини ўзгартириш ҳамда бекор қилиш ваколатлари берилишини айтиб ўтдилар, бу билан тергов судьялари томонидан қабул қилинган мажбурлов чорлари терговчилар томонидан бекор қилинишининг олди олинади.

Шу ўринда яна бир муҳим янгиликни Президентимиз алоҳида эслатиб ўтди. Барча идораларда комплаенс ва коррупцияга қарши ички назоратга масъул ўринбосар лавозими жорий этилади. Ҳисоб палатасининг вакили фаолияти йўлга қўйилади. Ушбу раҳбарлар тизимдаги нопок шахсларни аниқлаш, шунингдек, бюджет маблағи талон-торож бўлиши ва мансабни суиистеъмол қилишни олдини олиш бўйича таъсирчан назорат ўрнатади ва Президент олдида ҳисобот беради.

Бундан ташқари Президентимиз ўз мурожаатида суд қарорлари ижросини сўзсиз таъминламай туриб, фуқаро ва тадбиркорлар ҳуқуқининг  ишончли тикланишига эришиб бўлмайди деган ғояни илгари сурди, шу боис мажбурий ижро жараёнига самарали муқобил механизмларни  ҳам киритишни, натижада соҳага сунъий интеллект жорий этилиб, келгуси икки йилда ижро ҳаракатларининг 30 фоизи инсон омилисиз амалга оширилишини билдирди.

2026 йилдан бошлаб электрон ҳукумат платформаси тубдан янгиланиб, рақамли платформага бирлаштирилади. Мурожаатларни қабул қилиш, ижрочиларга тақсимлаш  ва кўриб чиқиш муддатлари сунъий интелект орқали назорат қилинади. Бу эса очиқлик ва самарадорликни янада оширади. Шу билан бирга суд-ҳуқуқ тизимида рақамли суд концепцияси жорий этиш орқали одил судловни таъминлаш ва инсон ҳуқуқларини кучайтиришга алоҳида эътибор қаратилади. Натижада инсон омиллари камайиб, қарорлар янада холис қабул қилинади.

Умуман, одил судловни халққа яқинлаштириш – бу фақат тизимий ўзгариш эмас, балки жамиятда адолат, қонунийлик ва инсон қадрини юксалтиришга қаратилган муҳим қадамдир. Президентимиз  мурожаатида илгари сурилган ушбу ғоялар Янги Ўзбекистонда суд тизимини ҳақиқий халқ даргоҳига айлантиришга хизмат қилади.

Музаффар Раупов, Қашқадарё вилоят судининг фуқаролик ишлари бўйича судьяси